Terug naar programmalijn

Programma

Meedoen

Onderdeel van programmalijn Welzijn

35%

Context, trends en ontwikkelingen

Missie
De gemeente Hardenberg wil de kwaliteiten van inwoners en de samenleving benutten en versterken. Zorg, onderwijs en onderlinge hulp staan centraal. We gaan uit van een betrokken samenleving en zijn daarin een betrokken overheid. Mensen zorgen in eerste instantie voor zichzelf en elkaar, pas als dat niet mogelijk is, stappen wij in. De gemeente kenmerkt zich van oudsher als een samenleving met een sterke sociale samenhang. Dit geeft een sterke basis, mensen zijn bereid elkaar te helpen, maar het is hierbij belangrijk dat inwoners ook een vraag durven neerleggen bij de eigen omgeving. Er is vaak enige schroom om dat te doen, mensen vinden het eenvoudiger om naar de gemeente/ overheid te stappen met hun vraag. Onze aandacht blijft voor de groep die niet midden in de samenleving staat, die tussen wal en schip dreigt te raken. Daarbij geldt dat regels moeten, maar dat de mens voorop staat. Verschil durven maken, de inwoner en de professional ruimte geven. Iedereen kan meedoen aan de samenleving, zowel in materieel als immaterieel opzicht. Vertrekpunten hierbij zijn: zelfredzaam, zelfstandig functioneren, de eigen verantwoordelijkheid staat voorop, en de gemeente fungeert als vangnet.

De uitgangspunten hierbij zijn:

Meer burger, minder overheid
Meer wijk, minder centraal
Meer integraal, minder versnipperd
Meer preventief, minder curatief
Meer collectief, minder individueel

Transitie sociaal domein
Het Sociaal Domein is in beweging. Vanuit het Rijk zijn per 2015 drie grote transities doorgevoerd:

De Participatiewet: gemeenten hebben naast de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Wwb en Wsw, ook de verantwoordelijkheid voor een deel van de Wajong.
De Wmo 2015: vanuit de Awbz zijn de extramurale begeleiding, waaronder individuele begeleiding, groepsbegeleiding (dagbesteding, inclusief vervoer), kort verblijf en een klein deel van de persoonlijke verzorging ondergebracht bij de Wmo. Daarnaast zijn de zorgzwaartepakketten 1 t/m 4 geëxtramuraliseerd. Tevens is op de Hulp bij het Huishouden een forse korting doorgevoerd.
De Jeugdwet: alle onderdelen binnen de jeugdzorg vallen onder de gemeentelijke verantwoordelijkheid.

In 2014 heeft de gemeenteraad het beleidsplan Samen Doen vastgesteld. Dit beleid is de leidraad voor de uitvoering van de transities de komende jaren. In deze begroting is dat beleidsplan daarom als uitgangspunt genomen.
Het Rijk heeft op de budgetten van de decentralisaties aanzienlijke kortingen doorgevoerd. Daarnaast zijn de budgetten bij de meicirculaire opnieuw naar beneden bijgesteld, ten opzichte van de begroting 2015. Deze kortingen worden bij de algemene dekkingsmiddelen toegelicht.

Zoals in de risicoparagraaf bij deze begroting beschreven staat, zijn de risico’s en onzekerheden betreffende deze budgetten nog steeds groot. Waar mogelijk zijn op deze risico’s beheersmaatregelen genomen, waarbij er ook nadrukkelijk geïnvesteerd wordt in de sturing en verantwoording. Vanwege de risico’s en nog diverse onduidelijkheden is het momenteel nog lastig om goede voorspellingen te doen voor 2016. Om die reden wordt in de begroting voorgesteld om de decentralisaties in het totaal te beoordelen en wordt op een aantal onderdelen voorgesteld om bestaande stelposten te laten staan, waardoor de opgave om de decentralisaties budgetneutraal uit te voeren kan worden vormgegeven.

Relatie met kaderstellende nota's

•   Kadernota Sociaal Domein
•   Beleidsplan Samen Doen
•   IHP primair onderwijs "Stippen op de horizon"

Financien

	Bedragen x € 1.000	r 2014	b 2015	b 2016	b 2017	b 2018	b 2019
	Lasten
4.1	Participatie en werkgelegenheid	17.303	14.792	14.089	13.250	12.648	12.193
4.2	Bijstand/gemeentelijk minimabeleid	17.432	18.963	21.045	20.217	20.229	20.228
4.3	Onderwijs en educatie	11.548	9.411	8.683	8.627	8.565	8.530
4.4	WMO-welzijn	10.044	14.032	10.518	10.489	10.086	9.924
	Totaal lasten	56.326	57.198	54.334	52.583	51.528	50.875
	Baten
4.1	Participatie en werkgelegenheid	-13.963	-748	-792	-792	-792	-792
4.2	Bijstand/gemeentelijk minimabeleid	-11.648	-12.445	-12.710	-12.710	-12.710	-12.710
4.3	Onderwijs en educatie	-1.359	-604	-545	-545	-545	-545
4.4	WMO-welzijn	-1.528	-1.093	-379	-379	-379	-379
	Totaal baten	-28.497	-14.890	-14.426	-14.426	-14.426	-14.426
	Saldo
4.1	Participatie en werkgelegenheid	3.340	14.044	13.296	12.457	11.855	11.400
4.2	Bijstand/gemeentelijk minimabeleid	5.784	6.518	8.335	7.507	7.520	7.518
4.3	Onderwijs en educatie	10.189	8.807	8.138	8.082	8.020	7.985
4.4	WMO-welzijn	8.516	12.940	10.139	10.110	9.707	9.545
	Totaal saldo	27.829	42.308	39.908	38.157	37.102	36.449

	Verschil t.o.v. begroting vorig jaar
4.1	Participatie en werkgelegenheid			747	839	602	455
4.2	Bijstand/gemeentelijk minimabeleid			-1.817	827	-12	1
4.3	Onderwijs en educatie			669	56	62	35
4.4	WMO-welzijn			2.801	29	403	162
	Totaal verschil begr.vorig jaar			2.400	1.751	1.055	653

Specificatie verschil t.o.v. begroting
A. Mutaties met centrale verklaring
- bezuinigingen	828	165
- kosten bedrijfsvoering	148
- kapitaallasten	226	148	142	104
- reshuffeling	223
B. Mutaties met verklaring in programma
- incidenteel 2015	-1.025
- uitwerking korting deelfonds sociaal domein	2.120	1.391	934	560
- stichting millenium	100
- loonontwikkelingen	-266
C, Mutaties zonder verklaring
- saldo diverse kleine posten	46	47	-21	-11
Totaal specificatie	2.400	1.751	1.055	653

Toelichting verschillen

Incidentele mutaties 2015

In 2015 zijn met de 1e bestuursrapportage diverse budgetten incidenteel bijgesteld. In totaal bedroeg deze bijstelling (verlaging) rond € 1,5 miljoen. Daar staat onder andere tegenover dat extra budgetten zijn opgevoerd voor o.a. onderwijshuisvesting (€ 372.000).

Bijstellingen 2016:

De rijksbijdrage voor de uitvoering WMO/participatie is ruim € 2 miljoen lager dan in 2015. De verlaging van de bijdrage is begroot in programma 7. De gevolgen van de lagere bijdrage kunnen worden opgevangen door de inzet van stelposten binnen dit programma. Dit geldt ook voor de "kortingen" in 2017 e.v. jaren.

2015 is tevens het laatste jaar, waarin de stichting millennium nog een bijdrage van € 100.000 ontvangt.

De hier genoemde loonstijging heeft betrekking op de verwachte loonontwikkelingen WSW.

Reshuffeling

Onder de noemer reshuffeling, zijn diverse budgetten herverdeeld. Deze reshuffeling vindt budgettair neutraal plaats. In een aantal situaties heeft de reshuffeling betrekking op meerdere programma's. Reden, waarom hier nu een bedrag wordt genoemd (zie ook programma 7).
Binnen dit programma is - onder deze noemer - ook het budget voor de bijstandsuitgaven aangepast. Voor 2016 wordt rekening gehouden met een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden.

Bijstandsverlening

De Rijksbijdrage voor de bijstand neemt, o.a. door een nieuw verdeelmodel, naar verwachting fors toe. Het zogenaamde objectief verdeelmodel voor de Bijstandsverlening sluit nu beter aan op lokale en regionale aspecten. Vanwege deze aanpassing van het objectief verdeelmodel voor de Bijstandsverlening neemt het bijstandsbudget toe, wat resulteert in een voordeel van € 1,4 miljoen ten opzichte van de primaire begroting.
Daarnaast zijn echter ook de lasten voor bijstandsverlening fors toegenomen. Dit komt doordat het aantal cliënten in de bijstand is gestegen in de afgelopen periode. Hierdoor is het aantal cliënten dat als uitgangspunt is genomen bij de primaire begroting te laag. De lasten voor bijstandsverlening zijn door deze toename met € 1,3 miljoen gestegen.

Ten slotte zal de Rijksbijdrage voor Bbz (bijstand voor zelfstandigen) naar verwachting lager zijn dan begroot omdat het verhaal en de aflossing op de bijstand zelfstandigen hoger is geworden. Daarnaast zijn de lasten hoger geworden doordat meer beroep wordt gedaan op de leenbijstand. Dit resulteert in een nadelig saldo van € 0,1 miljoen.

Bijstandsverlening is zodoende per saldo budgetneutraal verwerkt in de begroting.

Doelstellingen

Meerjarendoelstelling	Wat gaan we daar voor doen in 2016?
Beleidsveld 1: Participatie en werkgelegenheid
De gemeente bevordert zelfredzaamheid en participatie, waarbij meer mensen zonder werk een betere aansluiting tot de arbeidsmarkt vinden.	De gemeente richt zich op dienstverlening aan werkgevers, zodat meer mensen met een uitkering en/of een beperking aan het werk komen. Hiertoe wordt ingezet op het maken van (banen)plannen met werkgevers, met extra aandacht voor arbeidsgehandicapten en jongeren. De gemeente participeert in het Werkbedrijf Regio Zwolle. In dit samenwerkingsverband met 14 gemeenten, UWV, werkgevers, werknemersvertegenwoordiging en onderwijs wordt vorm gegeven aan de invulling van m.n. doelstelling De gemeente wil werken met het principe van een eigen bijdrage in de vorm van meedoen en het leveren van een tegenprestatie, met name gericht op maatschappelijke participatie. Uitgangspunt hierbij is maatwerk. Een niet-gemotiveerde vrijwilliger die gedwongen wordt tot maatschappelijk nuttige activiteiten heeft immers weinig waarde voor vrijwilligersorganisaties.
De gemeente wil een eenduidige benadering van werkgevers en geeft onder andere via het Dienstenbedrijf, het Werkbedrijf Regio Zwolle en de één-werkgeversbenadering uitvoering aan de Participatiewet.	Het plaatsen van mensen met en zonder een beperking op de arbeidsmarkt wordt ondersteund. Het liefst in reguliere banen, eventueel met (financiële) ondersteuning. Waar mogelijk maakt de gemeente sluitende afspraken met werkgevers, waarbij partijen zich aan elkaar committeren. De gemeente stemt hierbij de strategie en het in te zetten instrumentarium regionaal af. Voor werkgevers in de regio wordt zo helderheid gegevens over de mogelijkheden, terwijl de uitvoering lokaal zorgt voor korte lijnen met werkgevers.
Beleidsveld 2: Bijstand en gemeentelijk minimabeleid
Sociale cohesie en informele zorg (waaronder mantelzorg) worden versterkt.	Bij het uitgaan van de eigen kracht hoort ook keuzevrijheid voor de inwoner door de inzet van een Persoonsgebonden budget en het voldoen van een eigen bijdrage in financiële zin en in natura (als tegenprestatie). Vanuit het perspectief dat de vraag of behoefte van de inwoner centraal staat, organiseert de gemeente de ondersteuning zo dichtbij mogelijk, zowel in fysieke zin (gebiedsgericht) als in sociale zin (laagdrempelig). Met partners in het veld werken we aan het versterken van gemeenschappen en gemeenschapszin. We nemen taken niet over van maatschappelijke partners, maar versterken hen en hun waarde. Maatschappelijke partners kunnen plaatselijk belangen zijn, kerken, verenigingen, maar ook professionele organisaties. Elkaar vinden en verrsterken is hiervoor essentieel en de gemeente heeft hierin een verbindende en faciliterende rol.
Door middel van preventief, activerend en curatief beleid daalt het aantal ‘huishoudens met een inkomen van minder dan 110% van het sociaal minimum’ tot onder de 10% (in 2013 was dit percentage 10,7%).	In het kader van de aanpak van armoede wordt naar een netwerkorganisatie van maatschappelijke organisaties en financiële instellingen doorontwikkeld. Deze lijn is eerder reeds ingezet onder de noemer EUROWIJZER. We focussen op gezinnen en kinderen en geven ruimte aan maatschappelijk initiatief. Ook wordt de intake van de schuldhulpverlening geïntegreerd in de gebiedsgerichte aanpak. De Samen Doen teams krijgen nadrukkelijk een rol.
Er dient adequate schuldhulpverlening te zijn, gericht op preventie en het voorkomen van terugval.	De rol van de bijzondere bijstand als vangnetfunctie in het sociaal domein wordt versterkt. Daar waar huishoudens om financiële redenen niet in staat zijn om gebruik te maken van algemene voorzieningen in het sociaal domein, kan de bijzondere bijstand uitkomst bieden.
Beleidsveld 3: Onderwijs, educatie en voorschoolse voorzieningen
Het percentage vroegtijdige schoolverlaters daalt naar 1% in 2018. Jongeren hebben een startkwalificatie van minimaal een Havo-diploma of MBO-niveau 2.	De gemeente stimuleert en faciliteert de aansluiting van het (MBO- en waar mogelijk HBO-) onderwijs op de arbeidsmarkt. Ook spant de gemeente zich in om meer afstudeermogelijkheden (onderzoeken, projecten) voor hoger opgeleiden in de regio beschikbaar te krijgen. Hiervoor zoekt de gemeente samenwerking met MBO-/HBO-scholen en werkgevers in de sectoren techniek, toerisme, zorg en zakelijke dienstverlening. De gemeente streeft naar ontwikkeling van het Regionaal Techniekcentrum (RTC) tot volwaardig techniekcentrum met aandacht voor verduurzamen van productieprocessen, mechatronica, duurzame energie en crossovers met andere sectoren. We participeren dan ook in RTC 2020. In het kader van leerplicht/RMC (regionaal meld- en coördinatiecentrum) voert de gemeente diverse taken en projecten uit. Deze zijn vooral gericht op het voorkomen en vroegtijdig oppakken van schooluitval. Deze aanpak wordt verbonden aan de Samen Doen teams en we zetten in op 'harde kern jongeren', die niet naar school gaan of een uitkering hebben maar ook niet werken.
Mogelijkheden voor algemene ontwikkeling peuters 2,5 – 4 jaar + intensief voorschools aanbod voor doelgroeppeuters (voorschoolse educatie)	Opbrengst- en handelingsgericht werken in de voorschoolse educatie wordt verder geimplementeerd. Invoering van een nieuw peutervolgsysteem t.b.v. het volgen van peuters en overdracht van gegevens i.v.m. doorgaande ontwikkelingslijn van voor- naar vroegschool. Afspraken maken over interne kwaliteitszorg in de voorschoolse voorzieningen. Actualiseren van de uitvoeringsafspraken met voorschoolse voorzieningen en scholen voor 2016.
Doorgaande lijn tussen voor- en vroegschool.	Invulling geven aan geactualiseerde afspraken rond de overdracht van voor naar vroegschool. Er zijn met de scholen geactualiseerde afspraken gemaakt over de overdracht van gegeven van de voor- naar de vroegschoolse periode. Op uitvoeringsniveau worden met voorschoolse voorzieningen en scholen nu acties ondernomen om de geactualiseerde afspraken over de overdracht daadwerkelijk te realiseren.
Goede afstemming/ samenwerking tussen de gemeente en het onderwijs.	De visies van de gemeente en het onderwijs verder uitwerken; dit richt zich o.a.op de zorgstructuur in en om de school, de inzet van de ondersteuning, het leerlingenvervoer, de Participatiewet, leerplicht, voorzieningen op grond van Wmo, de inzet van PGB’s en de onderwijshuisvesting.
Beleidsveld 4: WMO-welzijn
Een sociaal landschap dat past bij de transformatie.	Om een sociaal landschap te creëren dat past bij de transformatie, starten we met sociaal ondernemen. Start wordt in 2015 gemaakt en dit zal doorlopen naar 2016.
Het vrijwilligerswerk wordt intensief ondersteund. Door gebiedsgericht werken neemt de inzet van vrijwilligers toe.	De verschuiving van formele naar informele zorg vraagt om het intensiveren van de ondersteuning van vrijwilligers(organisaties) en mantelzorgers. Conform het beleidsplan Samen Doen zullen we vrijwilligerswerk en mantelzorg stimuleren en waarderen. Zullen we vrijwilligers, vrijwilligersorganisaties en Samen Doen teams ondersteunen bij het vrijwilligerswerk en mantelzorg. Deze ondersteuning wordt geïntensiveerd, met als stimulans een extra budget à €150.000 voor het versterken van de informele zorg, we zetten dit met name in ter ondersteuning van vrijwilligersorganisaties en verenigingen.
Sociale cohesie en informele zorg (waaronder mantelzorg) worden versterkt.	Samen met mantelzorgers en vrijwilligers(organisaties) en gebiedsteams zal onder andere ingezet worden op informatie, advies en maatwerkondersteuning. Hierbij zullen we kijken naar vernieuwende werkwijze en ondersteuningsmogelijkheden die aansluiten bij de veranderingen in de samenleving en het maatschappelijk initiatief, hierop passen wij ook onze financiering aan waardoor er meer ruimte komt voor sociale initiatieven en ondernemers.